MIĘDZY BLOKAMI – o sztuce, która prowadzi dialog z architekturą

Czy sztuka jest czymś niedostępnym, ekskluzywnym, zamkniętym w murach muzeów i galerii? Czasami wystarczy dokładnie się rozejrzeć, bo wyjątkowe dzieła kryją się również w przestrzeniach publicznych. Nie tylko na głównych ulicach i reprezentacyjnych placach czy skwerach, ale także tuż za rogiem, między blokami. Na osiedlach Warszawy, Poznania, Lublina, Zamościa znajdziemy obiekty tworzone przez czołowych polskich artystów XX w.

Jedne wyeksponowane, wkomponowane w krajobraz, prowadzą dialog z architekturą i otoczeniem, w którym funkcjonują. Inne stoją gdzieś z boku, zapomniane, często zniszczone, czekają na ponowne odkrycie i docenienie.

Jak sztuka trafiła na tereny osiedli? Większość obiektów to efekty realizowanych na przełomie lat 60- tych i 70-tych spotkań, plenerów oraz sympozjów artystycznych. Wydarzenia były prawdziwym fenomenem i zapoczątkowały, dalszą ekspansję sztuki w przestrzeni publicznej.

Aby dokładniej przyjrzeć się tym zagadnieniom powstał projekt MIĘDZY BLOKAMI, który dokumentuje dokonania artystów oraz przybliża zagadnienia związane ze sztuką i architekturą. Ale przede wszystkim ma skłonić do podejmowania własnych poszukiwań i odkrywania galerii ukrytych w zakamarkach miast, gdzieś między blokami.

Lubelskie osiedla mieszkaniowe obfitują w SZTUKĘ - w liczne przykłady rzeźb, mozaik, murali powstających od poł. XX w. Często tworzyli je najwybitniejsi polscy artyści, ale historia wielu obiektów jest zapomniana lub zupełnie nieznana, szczególnie młodszym i nowym mieszkańcom miasta. Tak powstał projekt MIKROGALERIE SZTUKI. Jego celem jest pokazanie najciekawszych, choć mało jeszcze znanych, zespołów rzeźb plenerowych na terenie Lublina. Obiekty występujące blisko siebie, połączone siecią powiązań tworzą MIKROGALERIE, a każda z nich składa się z kilku, kilkunastu rzeźb.

Sztuka od stuleci istnieje w przestrzeniach publicznych, chociaż przez długi czas pełniła tam głownie funkcje dekoracyjne, była uzupełnieniem architektury, rzadko samodzielnym elementem. Płaskorzeźby, sztukaterie czy ornamenty pojawiały się na elewacjach budynków, na głowicach kolumn, w oprawach portali i okien. Zdobiły fasady romańskich budowli, gotyckie katedry, renesansowe pałace, barokowe kościoły.

Dopiero w XX wieku te relacje ulegają zmianie. Miedzy architekturą, a sztuką (zwłaszcza rzeźbą) dochodzi do prawdziwego dialogu …

W 1958 roku austriacki rzeźbiarz Karl Prantl pracował nad pomnikiem „Grenzstein” w St. Margarethen, w dawnych rzymski kamieniołomach położonym niedaleko jeziora Nezyderskiego. W tym czasie w jego głowie narodziła się pomysł, by w to miejsce zapraszać artystów, którzy przez kilka kolejnych tygodni mogliby wspólnie tworzyć. Chodziło o zapewnienie swobody działania, przejście z ciasnego studia w otwarty krajobraz. Wykreowanie miejsca do pracy, spotkań, wymiany myśli i doświadczeń...